Putin gặp rắc rối lớn? Cựu quan chức cấp cao Nga gửi bài: Giới tinh hoa đang cắt đứt quan hệ, GDP giảm một nửa, tỷ lệ ủng hộ sụt giảm, hệ thống đếm ngược đến sụp đổ

Một cựu quan chức cấp cao Kremlin gần đây đã ẩn danh gửi bài viết cho tờ The Economist, tiết lộ rằng tầng lớp tinh hoa Nga đang dần tách rời khỏi Putin một cách tinh tế. Trong ba năm qua, chính phủ này ước tính đã tịch thu khoảng 60 tỷ USD tài sản tư nhân; lạm phát phi mã, dự báo GDP bị cắt giảm một nửa, tỷ lệ ủng hộ Putin đã rơi từ mức trên 80% trước chiến tranh xuống còn 65,6%, cục diện đang chuyển biến. (Tin liên quan: Nga dự định "cấm toàn diện xuất khẩu xăng" từ ngày 1/4! Ngăn giá dầu trong nước mất kiểm soát, lo đẩy lạm phát toàn cầu lên cao) (Bổ sung bối cảnh: Biểu tình quy mô lớn ở Iran leo thang: hàng nghìn người bị bắt, internet bị cắt qua đêm, hoàng tử lưu vong kêu gọi khởi nghĩa.. đàn áp mạnh tay sắp diễn ra?) Bài viết chỉ ra rằng các quan chức chính phủ Moscow, các thống đốc địa phương và giới doanh nhân khi mô tả hành động của Putin đã không còn dùng "chúng ta", mà chuyển sang gọi là "ông ta". Sự chuyển đổi ngữ pháp gần như không gây chú ý này lại chính là tín hiệu ly tâm hiếm thấy trong nhiều năm qua tại trung tâm quyền lực Nga. Một cựu quan chức cấp cao Kremlin mới đây đã ẩn danh viết cho The Economist rằng: "Điều mỉa mai là, Putin phát động cuộc chiến này nhằm củng cố chính quyền, bảo toàn thể chế mà chính ông tạo dựng. Nhưng kể từ khi xung đột bắt đầu, lần đầu tiên người Nga bắt đầu hình dung về một tương lai không có ông ta." Một trong những nguyên nhân trực tiếp khiến giới tinh hoa ly tâm là sự sụp đổ toàn diện của cơ chế bảo vệ tài sản. Cựu quan chức này ước tính, trong ba năm qua, chính phủ Kremlin đã tịch thu khoảng 60 tỷ USD (khoảng 1,9 nghìn tỷ Đài tệ) tài sản từ tay các thương nhân tư nhân, một số bị quốc hữu hóa trực tiếp, một số khác bị chuyển giao cho các thân tín của Putin. Bài viết nêu rõ: "Tầng lớp tinh hoa không đột nhiên khao khát pháp quyền hay dân chủ. Nhưng ngay cả những người trung thành với chính quyền cũng khao khát có những quy tắc và thể chế có thể giải quyết tranh chấp một cách công bằng." Trước đây, giới tài phiệt Nga có thể dựa vào hệ thống pháp lý phương Tây để bảo toàn tài sản ở nước ngoài; nhưng cùng với lệnh cấm xuất cảnh và các lệnh trừng phạt của phương Tây phong tỏa kép, con đường thoái lui này đã hoàn toàn bị đóng lại. Sự hao mòn từ chiến trường cũng đang ăn mòn thể chất kinh tế Nga theo cách có thể định lượng. Ngân hàng Trung ương Nga dự báo lạm phát năm 2026 sẽ đạt 5,0%-5,5%, và từng buộc phải nâng lãi suất cơ bản lên mức cao 21%, khiến gánh nặng nợ của doanh nghiệp và người vay xấu đi nghiêm trọng, các trường hợp vỡ nợ gia tăng, các cảnh báo khủng hoảng tài chính liên tục xuất hiện. Triển vọng tăng trưởng cũng ảm đạm tương tự. Phó Thủ tướng Novak đã hạ mạnh dự báo tăng trưởng GDP năm 2026 từ 1,3% xuống còn 0,4%, trong khi thâm hụt ngân sách hai tháng đầu năm 2026 đã tích lũy lên tới 5,99 nghìn tỷ rúp. Các đòn tấn công quân sự của Ukraine cũng khiến Nga mất ít nhất 40% năng lực lọc dầu, doanh thu năng lượng chịu đòn giáng mang tính cấu trúc. Để kiểm soát thêm dòng tài sản chảy ra ngoài, Putin từ ngày 1/5/2026 đã cấm xuất khẩu thỏi vàng nặng trên 100 gram. Dưới áp lực kép từ lãi suất cao và lạm phát, sự thay đổi tâm lý dân chúng đã phản ánh trong các con số chính thức: khảo sát của cơ quan thăm dò dư luận quốc doanh Nga cho thấy tỷ lệ ủng hộ Putin đã rơi từ mức trên 80% trước chiến tranh xuống còn 65,6%; có báo cáo khác chỉ ra mức độ tin cậy của dân chúng đối với ông thậm chí đã trượt xuống 29,5%. Đồng thời, chính bản thân Putin cũng đang nhanh chóng rút khỏi tầm nhìn công chúng. Theo nguồn tin của tờ Financial Times Anh, Putin hiện dành 70% thời gian trong các boong-ke ngầm để vi quản lý chiến sự, cảnh giác cao độ với các cuộc đảo chính hoặc các vụ ám sát bằng drone của Ukraine; 30% thời gian còn lại mới dùng cho các công việc chính sự khác, bao gồm quản lý kinh tế. Cựu quan chức này mô tả, chính quyền đã ngừng quảng bá trong nước bất kỳ tự sự nào về "phục hưng dân tộc" hay "hiện đại hóa", chỉ còn lại trấn áp, kiểm duyệt và kiểm soát. Chính phủ phong tỏa internet mạnh tay, cố gắng che giấu số thương vong và khó khăn kinh tế, nhưng lại gây ra sự phản kháng mạnh mẽ từ dân chúng bình thường. "Hợp đồng ngầm" vốn có của xã hội Nga: chỉ cần không động đến chính trị, người dân có thể tận hưởng cuộc sống cá nhân, cũng đã chấm dứt. "Người ta được yêu cầu thể hiện lòng trung thành, nhưng không ai nói với họ rằng lòng trung thành này rốt cuộc phục vụ cho một tương lai như thế nào," cựu quan chức này viết. Dù vậy, cựu quan chức này cảnh báo rõ ràng không nên quá lạc quan: nhà nước vẫn nắm chắc bộ máy trấn áp và cơ chế gây sợ hãi, nổi loạn không phải là chuyện sắp xảy ra. Sự tách rời về mặt ngôn ngữ không đồng nghĩa với hành động chính trị. Kết luận của ông chỉ thẳng vào mâu thuẫn mang tính hệ thống: "Chừng nào Putin còn tại vị, thể chế này vẫn có thể tiếp tục vận hành. Nhưng mỗi động thái ông thực hiện nhằm bảo vệ và mở rộng quyền lực, đều đang đẩy nhanh sự suy tàn của chính thể chế đó." Khi trật tự toàn cầu dựa trên luật lệ dần lùi bước, không gian mà Nga trước đây thao túng các tổ chức quốc tế như Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc để trục lợi cũng đang thu hẹp. Ảnh hưởng phương Tây suy giảm còn khiến Nga mất đi "kẻ thù giả định" lâu năm, rơi vào khủng hoảng bản sắc. Mỗi gông xiềng mà Putin siết chặt để tự bảo vệ, đang khiến Nga phải trả những cái giá mà ngay chính ông cũng chưa chắc tính toán hết.