CEO của Goldman Sachs, Solomon, viết bài trên New York Times: Nỗi hoảng loạn về ngày tận thế do AI bị phóng đại, tác động đến việc làm cổ cồn trắng là lớn nhất nhưng sẽ tạo ra những vị trí hoàn toàn mới

CEO của Goldman Sachs, David Solomon, hôm thứ Ba đã đăng bài bình luận trên tờ The New York Times, thẳng thắn cho rằng nỗi hoảng loạn về việc AI sẽ gây ra "ngày tận thế việc làm và thất nghiệp hàng loạt" đã bị thổi phồng nghiêm trọng. Solomon cho rằng AI sẽ không xóa sổ việc làm với quy mô thảm họa, mà sẽ nâng cao năng suất lao động, giúp nhân viên chuyển sang các nhiệm vụ có giá trị gia tăng cao hơn, đồng thời tạo ra những vị trí công việc hoàn toàn mới xoay quanh quản lý, triển khai, xác minh và giám sát các hệ thống AI. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận rằng các ngành cổ cồn trắng như ngân hàng, pháp lý, kế toán, phát triển phần mềm và dịch vụ khách hàng sẽ phải đối mặt với cú sốc lớn nhất. (Tóm tắt trước đó: Thu phí 25.000 USD mỗi ngày, hai cựu quản lý quỹ đã chinh phục Wall Street nhờ đào tạo AI tài chính) (Bổ sung bối cảnh: The Wall Street Journal chỉ trích stablecoin "chính là tiền tệ tư nhân": rủi ro lớn đối với nền kinh tế) Liệu trí tuệ nhân tạo có châm ngòi cho nạn thất nghiệp hàng loạt? Câu hỏi cốt lõi đang ám ảnh thị trường lao động toàn cầu này gần đây đã đón nhận một trong những tiếng nói có sức nặng nhất từ Wall Street. CEO của Goldman Sachs, David Solomon, vào ngày 26 tháng 5 đã đăng trên tờ The New York Times bài bình luận có tựa đề 〈Tôi là CEO của Goldman Sachs. Ngày tận thế việc làm do AI đã bị thổi phồng〉(I'm the C.E.O. of Goldman Sachs. The A.I. Job Apocalypse Is Overblown.), bác bỏ một cách có hệ thống luận điệu bi quan rằng AI sẽ tiêu diệt công việc của con người. Solomon chỉ rõ trong bài viết rằng, mặc dù AI thực sự sẽ tác động đến một số ngành cụ thể, nhưng kinh nghiệm lịch sử đã nhiều lần chứng minh rằng tiến bộ công nghệ cuối cùng sẽ tạo ra nhiều cơ hội việc làm hơn là phá hủy. Lập luận của ông được xây dựng trên ba trụ cột cốt lõi: quỹ đạo lịch sử của việc nâng cao năng suất, hiệu ứng dây chuyền từ chi tiêu vốn siêu lớn, và sự xuất hiện tự nhiên của các loại hình công việc mới. Solomon thừa nhận rằng sự phát triển nhanh chóng của AI quả thực đã gây ra lo âu rộng khắp trên thị trường lao động. Các nhà kinh tế của Goldman Sachs dự đoán rằng trong mười năm tới, AI có thể tự động hóa khoảng 25% thời gian làm việc hiện tại, trong đó các ngành thâm dụng nhân lực cổ cồn trắng như ngân hàng, pháp lý, kế toán, phát triển phần mềm và dịch vụ khách hàng sẽ chịu tác động rõ rệt nhất. Nội dung công việc của các ngành này bao gồm nhiều xử lý dữ liệu, rà soát tài liệu, viết mã và giao tiếp được chuẩn hóa, đúng là những lĩnh vực mà các hệ thống AI hiện tại giỏi. Nhưng ông cũng nhấn mạnh rằng nền kinh tế Mỹ trong quá khứ đã nhiều lần trải qua những tình huống tương tự, từ việc chuyển dịch hàng loạt lao động nông nghiệp trong thời kỳ Cách mạng Công nghiệp, đến nạn thất nghiệp mang tính cấu trúc do tự động hóa ngành sản xuất trong thời đại thông tin gây ra, mỗi cú sốc công nghệ cuối cùng đều được hệ thống kinh tế hấp thụ thành công, tỷ lệ việc làm tổng thể và mức sống tiếp tục được cải thiện. AI rất có thể sẽ lặp lại con đường này: vừa xóa bỏ một phần vị trí công việc, vừa mở rộng các vị trí khác trên phạm vi rộng hơn. Solomon chỉ ra một bằng chứng cụ thể và có thể định lượng: chỉ riêng trong năm nay, các công ty dịch vụ đám mây siêu lớn (hyperscalers) dự kiến đầu tư khoảng 700 tỷ USD chi tiêu vốn (capex), khoản đầu tư khổng lồ này tự bản thân nó đã thúc đẩy sự bùng nổ việc làm trong ngành xây dựng tại Mỹ. Việc xây dựng các cơ sở hạ tầng AI như trung tâm dữ liệu, nhà máy sản xuất chip, mạng cáp quang đòi hỏi một lượng lớn lao động, từ thợ thép đến kỹ thuật viên điện, những vị trí này không thể bị AI thay thế nhưng lại xuất hiện ồ ạt nhờ sự phát triển của AI. Hiện tượng này tiết lộ một khía cạnh quan trọng bị luận điệu "ngày tận thế việc làm" bỏ qua: AI không chỉ là công nghệ thay thế công việc, mà còn là động cơ thúc đẩy đầu tư vào nền kinh tế thực. Mỗi trung tâm dữ liệu mới, mỗi dây chuyền điện toán hiệu suất cao mới đều đại diện cho hàng nghìn vị trí xây dựng và vận hành đằng sau đó. Mặc dù toàn bộ lập luận thiên về lạc quan, Solomon không né tránh tác động thực sự của AI đối với thị trường lao động. Ông đặc biệt nhấn mạnh rằng các ngành cổ cồn trắng sẽ là "tâm chấn" của làn sóng biến đổi công nghệ này: Trong ngành ngân hàng, AI đã có thể xử lý phê duyệt khoản vay, đánh giá rủi ro và tuân thủ quy định pháp luật vốn do các nhà phân tích đảm nhận; trong ngành pháp lý, các hệ thống rà soát tài liệu AI có thể hoàn thành trong vài giây công việc đối chiếu tài liệu mà trước đây hàng chục trợ lý luật sư phải mất vài tuần; mức độ tự động hóa trong lĩnh vực kế toán và kiểm toán cũng đang được đẩy nhanh. Tuy nhiên, Solomon cho rằng các ngành này sẽ không vì thế mà biến mất, mà sẽ xảy ra sự biến đổi về chất trong cấu trúc vị trí công việc. Các công việc lặp đi lặp lại có giá trị gia tăng thấp sẽ bị AI thay thế, nhưng việc xây dựng, quản lý, xác minh và giám sát xung quanh các hệ thống AI sẽ sinh ra một lượng lớn các vị trí chuyên môn hoàn toàn mới. Các vị trí mới này đòi hỏi khả năng phán đoán cao hơn, năng lực giải quyết vấn đề phức tạp hơn, cũng như khả năng đánh giá phản biện đối với đầu ra của hệ thống AI. Solomon đề cập trong bài viết rằng AI sẽ thúc đẩy ít nhất bốn loại vị trí công việc mới nổi: Quản trị viên hệ thống AI, chịu trách nhiệm vận hành hàng ngày và xử lý sự cố; Cố vấn triển khai AI, hỗ trợ doanh nghiệp tích hợp AI vào quy trình hiện có; Kỹ sư xác minh AI, đảm bảo tính chính xác và công bằng của đầu ra AI; và Chuyên viên giám sát AI, xử lý các vấn đề tuân thủ và đạo đức. Những vị trí này không phải là tưởng tượng tương lai kiểu khoa học viễn tưởng, mà đã dần hình thành tại Goldman Sachs và các tổ chức Wall Street khác. Đáng chú ý là, Solomon không nói chuyện viển vông trong tháp ngà. Bản thân Goldman Sachs đã triển khai rộng rãi các công cụ AI nội bộ, từ phân tích hỗ trợ chiến lược giao dịch đến hệ thống phản hồi thông minh cho dịch vụ khách hàng. Những kinh nghiệm ông chia sẻ trong bài viết chính là quan sát trực tiếp từ quá trình chuyển đổi AI của gã khổng lồ Wall Street này.